Ceza hukukunda büro, soruşturma ve kovuşturma aşamalarındaki dosyaları yürütür. Şüpheli ve sanık müdafiliğinin yanında mağdur ile katılan adına vekillik de üstlenilir. Dayanak mevzuat 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) ile 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’dur (CMK).
Hazırlayan: Av. Kevser Yıldırım (İstanbul Barosu, sicil no 57685) · Son güncelleme: 17 Ekim 2026
Soruşturma aşamasında yürütülen işler
Soruşturma, suç şüphesinin öğrenilmesiyle başlar ve Cumhuriyet savcılığınca yürütülür. Bu evrede alınan kararlar çoğu zaman dosyanın sonraki seyrini belirler.
- Kolluk ve savcılıktaki ifade ile sulh ceza hâkimliğindeki sorguda müdafi olarak hazır bulunmak
- Gözaltı, tutuklama ve adli kontrol kararlarına itiraz etmek
- Soruşturma dosyasındaki delilleri incelemek, lehe delil toplanmasını talep etmek
Terim: adli kontrol
Adli kontrol, tutuklama yerine uygulanabilen bir tedbirdir. Yurt dışına çıkış yasağı ve belirli aralıklarla imza verme yükümlülüğü bunun örnekleridir (CMK m. 109).
Kovuşturma ve duruşma süreci
İddianamenin mahkemece kabul edilmesiyle kovuşturma evresi başlar. Suçun türüne göre asliye ceza ya da ağır ceza mahkemesi görevlidir.
Bu evrede savunma hazırlanır; tanık ve bilirkişi dinletilmesi gibi delil talepleri yapılır. Duruşmada sanığın sözlü savunması, mahkemenin kanaatinin oluşmasında ayrı bir yer tutar.
Mahkeme bazı koşullarda hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB) karar verebilir. HAGB, belirlenen denetim süresi boyunca hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaması anlamına gelir (CMK m. 231).
Mağdur ve katılan vekilliği
Suçtan zarar gören kişi şikâyette bulunabilir ve açılan kamu davasına katılabilir (CMK m. 237). Katılan, delil sunma ve kanun yollarına başvurma haklarını kullanır.
Savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verirse suçtan zarar gören bu karara itiraz edebilir (CMK m. 173). Bazı suçlarda taraflar uzlaştırmaya yönlendirilir; süreci uzlaştırmacı yürütür (CMK m. 253).
Kararlara karşı kanun yolları
| Kanun yolu | Başvurulan kararlar | İnceleyen merci |
|---|---|---|
| İtiraz | Tutuklama ve adli kontrol gibi hâkim ve mahkeme kararları | Kanunda gösterilen merci |
| İstinaf | İlk derece mahkemesinin hükümleri | Bölge adliye mahkemesi |
| Temyiz | Bölge adliye mahkemesinin kanunda sayılan kararları | Yargıtay |
12 Mart 2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7499 sayılı Kanun’la istinaf ve temyiz süreleri değişti. İki süre de artık iki haftadır ve gerekçeli kararın tebliğinden itibaren işler (CMK m. 273 ve 291).
Çalışılan dosya türleri
| Dosya türü | Dayanak |
|---|---|
| Kasten öldürme ve kasten yaralama | TCK m. 81–82, 86–87 |
| Uyuşturucu madde suçları | TCK m. 188, 191 |
| Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar | TCK m. 102–105 |
| Hırsızlık ve yağma | TCK m. 141–142, 148–149 |
| Dolandırıcılık | TCK m. 157–158 |
| Suç örgütü | TCK m. 220 |
| Hakaret ve özel hayatın gizliliği | TCK m. 125, 134 |
Bazı dosyalar başka alanlarla iç içe geçer. Aile içi şiddet iddialarında 6284 sayılı Kanun’daki koruma tedbirleri birlikte ele alınır. Şirket faaliyetinden doğan suçlamalarda ticari işletmeye ait yükümlülükler ayrıca incelenir.
Bu sayfa ceza yargılamasının genel çerçevesini anlatır. Her dosyanın sonucunu kendi delilleri ve olguları belirler.
Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
- 7499 sayılı Kanun (Resmî Gazete, 12.03.2024, sayı 32487)
Bir soruşturma ya da kovuşturma hakkında görüşmek için büronun iletişim bilgilerini kullanabilirsiniz.