Aile hukukunda takip edilen dosyalar, boşanma davaları ile boşanmanın sonuçlarından doğan uyuşmazlıklardır. Nafaka, velayet, tazminat ve mal rejiminin tasfiyesi bu kapsamdadır. Davalara aile mahkemesi bakar; temel dayanak 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’dur (TMK).
Yazan: Av. Kevser Yıldırım, İstanbul Barosu (57685). Metin 17 Ekim 2026 tarihinde güncellendi.
Anlaşmalı boşanmanın koşulları
Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir. Eşler mahkemeye birlikte başvurur ya da bir eşin açtığı davayı diğeri kabul eder (TMK m. 166/3).
Hâkim tarafları bizzat dinler. Mali sonuçlar ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulursa boşanmaya hükmeder. Bu düzenleme genellikle eşlerin imzaladığı bir protokolle mahkemeye sunulur.
Çekişmeli boşanma sebepleri
Eşler anlaşamadığında boşanma, kanunda sayılan sebeplerden birine dayanılarak istenir. Günlük dilde “şiddetli geçimsizlik” denen durum, kanundaki evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine karşılık gelir.
| Boşanma sebebi | Madde |
|---|---|
| Zina | TMK m. 161 |
| Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış | TMK m. 162 |
| Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme | TMK m. 163 |
| Terk | TMK m. 164 |
| Akıl hastalığı | TMK m. 165 |
| Evlilik birliğinin temelinden sarsılması | TMK m. 166 |
Çekişmeli davada her iddia delille ispatlanır. Tanık beyanları, yazışmalar ve resmî kayıtlar sık başvurulan delillerdendir.
Nafaka, tazminat ve velayet
| Konu | Kısa açıklama | Madde |
|---|---|---|
| Tedbir nafakası | Dava sürerken eşin ve çocukların geçimi için hükmedilen geçici nafaka | TMK m. 169 |
| Yoksulluk nafakası | Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla | TMK m. 175 |
| İştirak nafakası | Velayeti almayan ana veya babanın çocuğun giderlerine katılımı | TMK m. 182 |
| Maddi ve manevi tazminat | Menfaati zedelenen ya da kişilik hakkı saldırıya uğrayan, kusuru olmayan veya diğerinden az kusurlu eşe | TMK m. 174 |
Velayet düzenlenirken belirleyici ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Velayet kendisine bırakılmayan ebeveynle çocuk arasındaki kişisel ilişki de kararla birlikte kurulur.
Mal rejiminin tasfiyesi
Eşler başka bir rejim seçmemişse yasal rejim edinilmiş mallara katılmadır (TMK m. 202). Bu rejimde evlilik süresince emek karşılığı edinilen mallar, boşanmada kanundaki kurallara göre paylaştırılır.
Tasfiye istemi boşanma davasından ayrı görülür ve boşanma kararının kesinleşmesi beklenir. 1 Ocak 2002’den önce edinilen mallarda o tarihte geçerli olan mal ayrılığı rejimi uygulanır.
Ortak taşınmazların paylaşımında tapu ve paylı mülkiyete dair kurallar da gündeme gelir.
Aile içi şiddette koruma tedbirleri
Şiddet gören ya da şiddet tehlikesi altındaki kişi, 6284 sayılı Kanun’a göre koruyucu ve önleyici tedbir isteyebilir. Uzaklaştırma kararı bunların en bilinenidir.
Tedbir talebi boşanma davasından bağımsız olarak yapılabilir. Şiddet suç oluşturuyorsa ceza soruşturması ve mağdur vekilliği ayrıca yürür.
Aile hukukuna ilişkin bu açıklamalar genel niteliktedir. Nafaka ve tazminat miktarları her dosyada tarafların durumuna göre ayrıca belirlenir.
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
- 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun
- 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun
Boşanma ya da nafaka konusundaki görüşme talebinizi iletişim formu aracılığıyla iletebilirsiniz.