Türkiye’de yaşamak, çalışmak ya da yatırım yapmak isteyen yabancı gerçek ve tüzel kişilerin hukuki işlemleri bu alanda takip edilir. Vatandaşlık başvuruları, ikamet ve çalışma izinleri, şirket kuruluşu, taşınmaz edinimi ve sınır dışı etme kararlarına karşı davalar başlıca konulardır.
Yazar: Av. Kevser Yıldırım (İstanbul Barosu, 57685). İçerik 18 Ekim 2026’da hazırlandı.
Türk vatandaşlığının kazanılması
Vatandaşlık sonradan üç ana yoldan kazanılır. Her yolun koşulları 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nda (TVK) ayrı ayrı düzenlenmiştir.
| Yol | Temel koşul | Dayanak |
|---|---|---|
| Genel yoldan | Başvuru tarihinden geriye doğru beş yıl kesintisiz Türkiye’de ikamet | TVK m. 11 |
| Evlilik yoluyla | Türk vatandaşıyla en az üç yıldır evli olmak ve aile birliği içinde yaşamak | TVK m. 16 |
| İstisnai yoldan | Yatırım ya da taşınmaz alımı gibi yönetmelikte sayılan hâller; Cumhurbaşkanı kararı | TVK m. 12 |
Evlilik vatandaşlığı kendiliğinden kazandırmaz; yalnızca başvuru hakkı verir. Her üç yolda da millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel bulunmaması aranır.
Taşınmaz alımıyla vatandaşlık
Ekim 2026 itibarıyla taşınmazın en az 400.000 ABD doları değerinde olması ve tapuya üç yıl satılmama şerhi konması gerekir. Aralık 2023 değişikliğinden bu yana taşınmazın kat mülkiyeti ya da kat irtifakı kurulmuş veya üzerinde yapı bulunan arsa niteliğinde olması da şarttır (TVK Uygulama Yönetmeliği m. 20).
İkamet ve çalışma izinleri
Yabancıların ikameti 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’na (YUKK) tabidir. Kanun kısa dönem, aile, öğrenci, uzun dönem, insani ve insan ticareti mağduru ikamet izinlerini ayrı ayrı düzenler (YUKK m. 30).
Uzun dönem ikamet izni için Türkiye’de kesintisiz sekiz yıl izinli kalmış olmak gerekir (YUKK m. 42). İzinlerin süresi dolmadan uzatma başvurusu yapılmalıdır.
Yabancı personel çalıştıracak işverenler için çalışma izni başvurusu 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’na göre yapılır. Geçerli bir çalışma izni, ikamet izni yerine de geçer.
Yabancı sermayeli şirketler
4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu, yabancı yatırımcıya yerli yatırımcıyla eşit muamele güvencesi verir. Yabancı ortaklı bir şirket de Türk Ticaret Kanunu’na göre kurulur; şube ya da irtibat bürosu açmak da mümkündür.
Kuruluş, pay devri ve ortaklık sözleşmelerine ilişkin ayrıntılar şirketlerin kuruluş işlemleri bölümünde anlatılıyor.
Sınır dışı etme, idari gözetim ve giriş yasağı
Sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir (YUKK m. 53). Bu süre 2019’da on beş günden yediye indirilmiştir. Mahkeme başvuruyu on beş gün içinde sonuçlandırır ve verdiği karar kesindir.
Dava açıldığında bunun kararı veren valiliğe de bildirilmesi gerekir. Dava süresince yabancı, rızası dışında kural olarak sınır dışı edilmez.
İdari gözetim kararına karşı ayrı bir yol işler; bu karara sulh ceza hâkimliğine başvurularak itiraz edilir (YUKK m. 57). Giriş yasağı ve tahdit kodları ise birer idari işlemdir ve iptalleri için idare mahkemesinde dava açılır.
Terim: tahdit kodu
Tahdit kodu, yabancının Türkiye’ye girişini sınırlayan ya da izne bağlayan ve Göç İdaresi kayıtlarına işlenen bir koddur. Kişi çoğu zaman bu kodu sınır kapısında ya da bir başvurusu reddedildiğinde öğrenir.
İdari yargıdaki genel süreler ve yürütmenin durdurulması idare hukuku sayfasında yer alıyor.
Yabancıların taşınmaz edinimi
Karşılıklılık şartı 2012’de kaldırıldığından yabancı gerçek kişiler Türkiye’de taşınmaz edinebilir. Edinim, kişi başına otuz hektarla ve ilçedeki özel mülkiyete konu alanın yüzde onuyla sınırlıdır (Tapu Kanunu m. 35).
Satın almadan önce tapu kaydındaki şerh, ipotek ve haciz gibi kayıtlar incelenir. Askerî yasak ve güvenlik bölgelerindeki taşınmazlarda ek izin gerekir. Tapu davalarına ilişkin genel kurallar gayrimenkul sayfasındaki tapu bölümünde bulunuyor.
Vatandaşlık ve ikamet işlemlerinde parasal sınırlar ve belge listeleri sık değişir. Başvurudan önce güncel yönetmelik ve Göç İdaresi duyuruları kontrol edilmelidir.
Kaynaklar
- 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu
- 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu
- 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu
- 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu
- 2644 sayılı Tapu Kanunu
Vatandaşlık, ikamet ya da sınır dışı kararıyla ilgili bir randevu için büronun irtibat bilgilerini kullanabilirsiniz.